Albisteak: Natura
Nola biziraun buruz behera bizitzen

Nola biziraun buruz behera bizitzen

Nagiek buruz behera arnasteko duten sekretua azaldu dute ikerlariek

2014/04/29
Antton Alberdi
Iruzkinik ez
1619 bisita

Nagiek euren bizitzaren zati handi bat igarotzen dute zuhaitzetako adarretatik zintzilik buruz behera jarrita. Gizakiok, eta buruz gora bizitzeko moldatuta dauden beste hainbat eta hainbat espeziek, arazoak izaten ditugu denbora luzez buruz behera egoteko, barne-organoek diafragma presionatzen digutelako, arnasketa zailduz. Bada, ingalaterrako ikerlari batzuek nagiek buruz behera arazorik gabe arnasteko gaitasunaren nondik-norakoak azaldu dituzte.

Abiatu da EuskalNaturaren 2014ko mendi zeharkaldia

Abiatu da EuskalNaturaren 2014ko mendi zeharkaldia

Gaur hasi eta datorren igandera bitartean, 30 laguneko taldeak Arantzazutik Biasterirako bidea egingo du

2014/04/09
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
2271 bisita

Urteko legez EuskalNaturak mendi zeharkaldia antolatu du. EHUren Leioako kanpusa dinamizatu nahian eta batez ere ikasle naturzaleen arteko saretzea sustatu asmoz antolatzen dira halako irteerak. Aurreko urteetan Arbaiungo eta Valderejoko parajeak ezagututa, Pirineoetako gailurrak zapalduta eta Aritxulegitik Zilbetirakoa bidea eginda, aurten Arabako lurrek izango dute protagonismoa mendi-zeharkaldian. Urtero gisan, egun bakoitzean aditu batek emandako hitzaldia entzuteko aukera izango dute partaideek.

Txiki handia zinen zu

Txiki handia zinen zu

Permikoaren amaierako biodibertsitatearen hondamendiaren eragilea arkeobakterio metanogeniko bat izan daiteke

2014/04/04
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
2282 bisita

Erregistro fosilak adierazten digu duela 252 milioi urte Lurraren historian ezagutzen den biodibertsitatearen hondamendi handiena gertatu zela. Hain zuzen ere, Permikoaren amaieran Lurreko espezieen %90 desagertu zen. Egundaino pentsatu izan da espezieen desagertzen masibo horren erantzulea muturreko aktibitate bolkanikoak eragindako klima-aldaketa izan zela. Kaleratu berri den ikerketa baten arabera, ordea, metanoa ekoizten duten arkeobakterio batzuk izan litezke hondamendia eragin zuen klima-aldaketaren erantzule.

Termodinamikari aurre egiten dion salbuespena

Termodinamikari aurre egiten dion salbuespena

Laser-argitan harrapatutako nanopartikula batek termodinamikaren bigarren legea hausten duela behatu da

2014/04/01
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1359 bisita

Termodinamikaren bigarren printzipioak dioenez sistema baten desordenak edo entropiak berez emendatzeko joera du, hau da, sistema orok desordenerako joera espontaneoa du. Eskala makroskopikoan bete-betean betetzen dira termodinamikaren legeak. Atomo eta molekulen mundura sartuz gero, ordea, lege horiek zalantzan jartzen dira batzuetan. Horren adibide dugu nazioarteko ikerlari talde batek kaleratu duen lana, zeinak erakutsi duen nola laser-argitan harrapatutako nanopartikula batek, inguruan duen gasa baina hotzago egon arren, gas horri beroa transmititu diezaiokeela.

Arrainen feminizazioa euskal kostan

Arrainen feminizazioa euskal kostan

Zenbait kutsatzailek arrain arrengan emeen ezaugarriak agertzea eragiten du

2014/03/30
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1784 bisita

EHUko Zelulen Biologia eta Ingurugiro Toxikologia lantaldeak kaleratu berri duen lanaren arabera, estrogeno gisa jokatzen duten kutsatzaileek arrain arrengan obozitoen garapena eragiten dute. 2007 eta 2008an aurkitu ziren fenomeno horren lehen kasuak Urdaibain eta plazaratu berri dituzten emaitzek arrainen feminizazio hori Gernikan, Arriluzen, Santurtzin, Plentzian, Ondarroan, Deban eta Pasaian ere behatzen dela baieztatu dute.

Martxan da EAEn frackinga debekatzeko sinadura-bilketa kanpaina

Martxan da EAEn frackinga debekatzeko sinadura-bilketa kanpaina

Ekimenak 30.000 sinadura behar ditu datozen lau hilabeteetan Herri Ekimen Legegilea Eusko Legebiltzarrera iritsi dadin

2014/03/20
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1540 bisita

EAEn fracking bidezko ustiaketen debekua erregulatzea helburu duen Herri Ekimen Legegilearen (HEL) aldeko sinadura-bilketa kanpaina aurkeztu du Fracking Ez plataformak prentsaurrekoan gaur, martxoak 20, Gasteizen. Prentsaurrekoarekin plazaratu nahi izan dituzte HEL horrek aurrera egiteko bete beharreko baldintzak eta, bidenabar, Gasteizen dagoen frackingaren aurkako bulegoa ere ireki dute. Datozen asteotan 30.000 sinadura bildu beharko dira HEL hori Eusko Legebiltzarrera sartuko bada.

Rafting erreginaren izenean

Rafting erreginaren izenean

Uholde arriskuaren aurrean inurri espezie batek baltsak eratzen ditu koloniaren biziraupena bermatzeko

2014/03/10
Mikel Irastorza
Iruzkin 1
1339 bisita

Animalia sozialek gaitasuna izan dezakete norbanakoaren gainetik kolektiboaren ongizatea gainjartzeko. Horien adibide ditugu, esaterako, erle langileak eta inurriak, zeintzuek jokaera suizidak ere ager ditzaketen taldearen mesedetan. Inurrien izaera sozialaren konplexutasunaren isla, behatu da uholdeen aurrean inurri espezie bat gai dela elkarri hertsiki lotuaz baltsa bat eratzeko eta hala koloniaren bideragarritasunaren giltza den erregina salbatzeko.

Fracking-ari buruzko hitzaldi-zikloa Euskalnaturaren eskutik

Fracking-ari buruzko hitzaldi-zikloa Euskalnaturaren eskutik

Martxoaren lehen hiru asteazkenetan emango dira hitzaldiak, EHUren Leioako kanpuseko Zientzia eta Teknologia Fakultatean

2014/03/05
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
2675 bisita

Kalapita eragin du fracking-aren gaiak gurean. Haustura hidrauliko gisa ere ezagutzen dena, fracking-a presio handiko fluido baten bidez harri-geruzak hautsiaz lurzorutik petrolioa edota gas naturala bezalako gaiak erauzteko teknologia da. Zalantza handiak daude fracking-aren egokitasunaren inguruan, batez ere ingurunearengan duen eraginagatik. Besteak beste, urpeko urak eta akuiferoak kutsatzen dituela salatzen da. Afera honen inguruan sakontzeko, Euskalnaturak  “Eta zuk, ba al dakizu zer den fracking-a?” hitzaldi-sorta antolatu du fracking-a eta eredu energetikoa ardatz hartuta.

Obeditu soilik ala ulertu ere egiten dit?

Obeditu soilik ala ulertu ere egiten dit?

Gizakien eta zakurren zerebroek berdintsu erantzuten dute askotariko soinuen aurrean

2014/02/26
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1218 bisita

Ongi hezitako zakurrak jabearen esanak betetzen ditu. Non dago, ordea, zakurrek gizakiekiko agertzen duten fideltasunaren eta esanekotasunaren gakoa? Errefortzu positibo hutsez errotutako jokaerak al dira? Errefortzu negatiboari beldurrak akuilatutakoak? Zakurraren jabe harroak zakurrak bere hitzak ulertzen esango du. Baina argitaratu den ikerketa baten arabera baliteke jabearen harrokeria hain soberan ez izatea, izan ere, zakurren eta gizakion zerebroek gisa berean erantzuten diete ahotsei eta emozioei lotutako soinuei.

Gurutzadetan eta Zetaren Bidean barrena RNA birusen eskutik

Gurutzadetan eta Zetaren Bidean barrena RNA birusen eskutik

Sekuentziatu berri den RNA birus baten genoma zaharrak birusak Europaren historia hurbilean barrena izan duen ibilbidea agerian utzi du

2014/02/07
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1097 bisita

Zientzialariek RNA genoma zahar bat sekuentziatu ahal izan dute lehen aldiz. DNA genoma zaharrak aurretik ere sekuentziatuak izan dira baina RNA askoz  azkarrago degradatzen da, eta horrek zaildu egiten du sekuentziazioa. Garagarraren BSMV birusaren sekuentziazioarekin ezagutu ditugu birusaren adina eta birusaren hedapenak Europa bigarren milurtean zehar kolpatu zuten gertaera historikoekin izan zuen lotura.

Egunpasa zero azpitik 196 gradura

Egunpasa zero azpitik 196 gradura

Izain espezie bat nitrogeno likidoan 24 ordu eman ondoren bizirauteko gai dela erakutsi da

2014/02/03
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1143 bisita

Nitrogeno egoera likidora oso tenperatura baxuan pasatzen da. Zero azpitik 196ºC-an mantentzen da egoera likidoan, hain zuzen ere. Bere tenperatura baxuagatik oso erabilia da industrian eta ikerketan bat-bateko izozketak eragiteko edota hainbat kriogenizazio-prozesutarako. Tenperatura baxu horiek eta bat-bateko izozketak, normalean, heriotza ekarri beharko lioke bizitza forma orori. Bada, ordea, logika horri aurre egiten dionik.

Lilietatik erleetara jauzi egin zuen birusarena

Lilietatik erleetara jauzi egin zuen birusarena

Landareentzat espezifikoa zela uste zen birus patogeno bat aurkitu dute erleetan

2014/01/31
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1150 bisita

Liztor asiarraren aurrerakadaren kariaz erle eztigileen (Apis mellifera) populazioen arazoen inguruko berriak bolo-bolo plazaratu dira azken urteotan. Liztorrena ez da, ordea, erleek jasan duten eraso bakarra. Kaleratu berri den ikerketa batek aditzera eman du erle populazio batzuetan tabako landarea erasotzen duen birusaren presentzia baieztatu dela eta erleak landare horren polenaren bidez kutsatzen direla.

Zenbat eta handi eta zaharrago, orduan eta azkarrago

Zenbat eta handi eta zaharrago, orduan eta azkarrago

Zuhaitz handi eta zaharren hazkuntza azkartu egiten da tamaina handitu ahala

2014/01/27
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1135 bisita

Uste izan da luzaroan zuhaitzen hazkuntza makaldu eta erabat gelditu egiten dela adinean aurrera egin eta tamaina handia dutenean. Egon badago baieztapen hori babesten duten ikerketarik, badituzte hutsune batzuk, ordea, lan horiek. Uste horri aurka eginez, argitaratu berri den lan baten arabera zuhaitzen biomasa-hazkuntzaren abiadura ez da adina eta tamainarekin ez mantsotzen eta ezta gelditzen ere; aitzitik, azkartu egiten da.Horrek nabarmentzen du zuhaitz zahar eta handiek karbonoaren zikloan duten garrantzia berebizikoa.

Txinpantzeen artean gerra zibila deklaratu zenekoa

Txinpantzeen artean gerra zibila deklaratu zenekoa

40 urte bete berri dira gizakia ez den primateen arteko lehen gerra dokumentatu zenetik

2014/01/20
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1078 bisita

Godi gaztea Kahama bailarako bere taldekideetatik aparte samar zebilen arbola batetik jaten euren bizilagun ziren Kasakela klaneko zortzi kidek eraso egin ziotenean. Kasakelarren erasoa ez zuen usaindu ere egin Godik eta ezin izan zuen ezer egin bere burua defendatzeko. Halakoa izan zen hamar minutuz jaso zuen jipoia, zaurien ondorioz hil egin zela handik gutxira. 1974 urteko urtarrilaren 7a zen eta gerra piztu berri zen Gombe-ko Parke Nazionaleko (Tanzania) txinpantzeen artean.

Irletako biztanle otzanak

Irletako biztanle otzanak

Irletan bizi diren animaliak kontinenteetan bizi diren ahaideak baina fidakorragoak dira

2014/01/13
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1237 bisita

Beagle itsasontziarekin Galapago uharteetan egindako geldialdian Darwin ohartu zen bertako animaliek itxura batean gizakiekiko erakusten zuten konfiantzaz eta beldurrik ezaz. Fenomeno horri azalpena emateko teoria bat ere proposatu zuen, zeinaren arabera animaliak hain axolagabeak ziren irletan ez zutelako harrapari naturalik. Darwin, beste behin, zuzen zebilela baieztatu berri du ikerketa batek.

Erregistra zaitez

Erregistra zaitez!

· Parte hartu edukiak hornitzen eta eztabaidatzen 
 
· Igo itzazu argazkiak, bideoak, liburuak, estekak...