Albisteak: Zientzia
Kukuak oker jo ez diezaien

Kukuak oker jo ez diezaien

Txepetx espezie batek euren arrautzen barruan garatzen ari diren enbrioiei janari-eskerako pasahitza irakasten die, horrela habian arrautza jarri dezaketen kukuen txitarik ez elikatzeko

2012/11/15
Mikel Irastorza
Iruzkin 1
1172 bisita

Kukua naturan dagoen iruzurgile ezagunenetakoa da, beste txorien habietan arrautzak errun eta txitak adopzioko gurasoek elikatu eta hazten dituzte. Kukuari txiten hazkuntzan energia aurreztea dakarkio amarru horrek eta beste txorien ugalketan ere eragiten du kuku jaioberriek beste arrautzak habiatik bota egiten baitituzte. Hala ere, Australiako txepetx urdina (Malurus cyaneus) txita iruzurtiak hazteaz nekatu egin da eta kukuak ziria sar ez diezaion estrategia bikaina garatu du.

Genomaz genoma, giza dibertsitateari so

Genomaz genoma, giza dibertsitateari so

1000 Genomes proiektuak kaleratutako azken emaitzen arabera giza espeziearen aniztasunaren %95 azaltzen duten bariazioak mapeatu dira

2012/11/07
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
975 bisita

Giza genomaren lehen sekuentziazioa egin zenetik hamar urte igaro diren honetan 1000 Genomes ekimenak Europa, Amerika, Asia ekialdeko eta Afrikako 14 giza populazio desberdinetatik hautatutako 1092 gizabanakoren genomen sekuentziak kaleratu du. Nazioarteko hainbat laborategi ari dira orotara 2500 gizabanakoren genomak sekuentziatzea helburu duen proiektu hau aurrera eramaten.

Sistematika klasikoa zakil-zizareen inguruan zilintzan

Sistematika klasikoa zakil-zizareen inguruan zilintzan

Priapulido espezie batekin egindako ikerketak protostomatu eta deuterostomatuen arteko sailkapena okerra izan daitekeela ondorioztatu du

2012/11/02
Mikel Irastorza
Iruzkin 1
822 bisita

Enbrioi-garapenak eboluzioan zehar gainditu zuen mugarrietako bat izan da digestio-aparatuak uzki eta aho funtzioa betetzen duen zulo bakar bat edukitzetik, aho eta uzki diferentziatu gisa jokatzen duten bi zulo izatera pasatzea. Horren harira, sistematika klasikoak 1908an aho eta uzkia zuten animaliak enbrioi-garapeneko bi zulo horien eraketa-ordenaren arabera sailkatu zituen. Horrela definitu ziren protostomatuak (ahoa uzkia baina goizago garatzen dutenak) eta deuterostomatuak (uzkia ahoa baino lehenago). Oraingoan, ordea, penis worm izenez ezagutzen diren priapulidoek protostomatuak definitzeko azken 100 urteotan erabili izan den irizpidea ezbaian jarri dute.

Gizakia lurrikara eragile?

Gizakia lurrikara eragile?

2011ko maiatzean Espainiako hego-ekialdea astindu zuen lurrikaran gizakiak akuiferoetatik ura erauzteak zerikusia izan zuela baieztatu da

2012/10/27
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1372 bisita

Iazko maiatzaren 11ean Lorcan (Murtzia) 5,1 magnitudeko lurrikara izan zen. Bederatzi hildako eragin eta udalerriaren zati handi bat suntsitu zuen hondamendiak. Oraindik ere bistan da lurrikara haren arrastoa, berreraikuntzarako diru-laguntzak oso mantso ari baitira iristen. Orain, Nature Geoscience aldizkarian kaleratu berri den lanaren arabera aktibitate antropogenikoa lurrikara eragin zuten faktoreen artean sartu behar da.

Bardeetakoa munduko habi-fosilik zaharrena da

Bardeetakoa munduko habi-fosilik zaharrena da

2012/10/23
Garikoitz Perurena
Iruzkinik ez
1162 bisita

Euskal Herriko Unibertsitateko eta Espainiako Geologia eta Mehatzeen Institutuak PLOS One aldizkarian adierazi dutenaren arabera 2004ean Bardeetan aurkitu zen fosila munduan inoiz aurkitutako habi baten fosilik zaharrena da.

Zentral nuklearrak jomugan?

Zentral nuklearrak jomugan?

Europar Batasunak kaleratu berri duen txostenak Europako zentral nuklearren segurtasunean “ehundaka akats” salatu ditu

2012/10/07
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1073 bisita

Fukushimako hondamendi nuklearraren oihartzuna apaldu den heinean interes mediatikoa bestelako gai beroetara bideratu da. Hala eta guztiz ere, Fukushima Dai-ichi zentral nuklearrean gertatutako ezbeharra eragin zuzena izaten ari da bai ingurunean eta baita bertako jendartean ere. Istripuak Japoniako politika ere astindu zuten, besteak beste, Naoto Kan orduko lehen ministroak dimisioa eman baitzuen hondamendiaren erantzule gisa. Fukushimak eragindako zurrunbilo politikoa Europara ere iritsia da.

Eboluzioa zuzenean: bakterioen adibide bat

Eboluzioa zuzenean: bakterioen adibide bat

Milaka belaunalditan zehar gertatutako bakterio-populazio baten eboluzioa aztergai

2012/10/05
Mikel Irastorza
Iruzkinik ez
1010 bisita

Eboluzioaren teoria iritzi eta argudio sasizientifikoek ezbaian jarria dute azken urteotan. Espageti-munstro hegalariek eta diseinatzaile inteligenteek ebidentzia zientifikoaren aurka jo dute sutsuki. Hamaika dira mundu zabalean kreazionismoaren alde martxan diren ekimen eta aferak eta arrazoimenaren aurkako guda horretan zenbait bataila irabazi dituzte jada. Horren harira, eboluzioaren teoriaren aldeko hondar ale bat gehitzera dator Michiganeko Estatu-Unibertsitateko ikerlari talde bat: Escherichia coli bakterioa eboluzionatzen behatu dute.

Bizitzak jatorri estralurtarra izan dezake

Bizitzak jatorri estralurtarra izan dezake

Lur planetako bizitza izarretako planeta atzerritar batetik etorri izanaren orain arteko ebidentziarik handiena publikatu da

2012/10/03
Ibon Aristi
Iruzkinik ez
1146 bisita

Irailean Astrobiology aldizkarian publikatu berri den artikulu batek litopanespermiaren frogarik indartsuenak argitaratu ditu. Egileen arabera, lur planetako bizitzak jatorri estralurtar bat izateak oinarri handi bat izan dezake, eta unibertso osoan zehar errepikatu izan den fenomenoa dela azpimarratu.

Orka kume arren amazulotasuna

Orka kume arren amazulotasuna

Orka kume arrek amaren behar handiagoa dute biziraupenerako kume emeek baino

2012/09/18
Ainhoa Diez de Salazar
Iruzkinik ez
1418 bisita

Espezie gutxi daude ugalketa garai osteko (menopausia garaia alegia) bizitza luzea dutenak. Horien artean orkak aurkitzen dira eta horren arrazoia topatu du Exeter eta York Unibertsitateetako ikerketa talde batek. Kume arrek amaren behar handia dute, bai bizirauteko eta baita ugalketa arrakastatsua lortzeko ere. Hau litzateke amak beren bizitza luzatzearen zergatia, semea beren heldutasuna lortu arte amarenganako lotura estua.

Aitarik gabeko sugekumeak

Aitarik gabeko sugekumeak

Suge partenogenetikoak uste baino arruntagoak dira

2012/09/14
Antton Alberdi
Iruzkinik ez
1426 bisita

Partenogenesi izena ematen zaio ar baten beharrik gabe emeak kumeak izateari, eta horixe bera da Amerikako Estatu Batuetako krotalo suge basatietan aurkitu berri dutena. Partenogenesi fakultatiboa ohikoa da ornogabe askotan, eta  hainbat ornodunetan ere gertatzen da: etxe-oiloetan, hainbat muskerretan, suge gutxi batzuetan eta marrazoetan, besteak beste. Kasu ia guztietan, ordea, gatibutzan zeuden animalietan deskribatu da fenomenoa. Tulsako Unibertsitateko (Oklahoma, AEB) ikerlariek, ordea, Crotalinae familiako sugeetan fenomenoa uste baino askoz ere arruntagoa dela azaldu berri dute.

Intsektu fotosintetizatzaileen lehen zantzuak

Intsektu fotosintetizatzaileen lehen zantzuak

Landare-zorriek eguzki-energia erabiltzen dutela azaldu dute

2012/08/20
Antton Alberdi
Iruzkinik ez
1545 bisita

Frantziako Sophia Agrobiotech Institutuko ikerlari talde batek afidoek edo landare-zorriek fotosintesia garatzeko gaitasuna izan dezaketela adierazi berri dute; hau da, gai direla eguzki-energia berenganatu eta energia hori euren bide metabolikoetan erabiltzeko. Landare-zorriak landareen sapaz edo izerdiaz elikatzen diren intsektu txikiak dira, eta, besteak beste, marigorringoen elikagai nagusia. Duela bi urte afidoak karotenoideak sintetizatzeko gai direla aurkitu zuen talde berberak, hari hortatik jarraitu eta intsektuen artean lehen aldiz fotosintesia gerta daitekeela adierazten duten zantzuak badaudela adierazi dute.

Birusez armaturiko akaroak erleen heriotza masiboaren erantzule

Birusez armaturiko akaroak erleen heriotza masiboaren erantzule

Akaroak birus hilgarrien bektoreak direla aurkitu berri dute

2012/06/10
Antton Alberdi
Iruzkinik ez
1334 bisita

Aste honetan Science zientzia-aldizkaria publikatu dutenez, Ozeano Pazifikoko hainbat uhartetan gertatzen ari den erleen heriotza masiboen erantzulea aurkitu dute: birus-akaro binomio hilgarria, hain zuzen. Varroa generoko akaroak erleen kanpo-parasitoak dira, baina akaro hauen eragin kaltegarria nagusia euren hemolinfan daramaten birus-karga handia da, erleen heriotza eragiten duena.

Espainiak ikerlari kopurua murriztu nahi du zientziaren kalitatea hobetzeko

Espainiak ikerlari kopurua murriztu nahi du zientziaren kalitatea hobetzeko

Carmen Vela zientziarako estatu-idazkariak esanak Nature aldizkarian

2012/06/08
Antton Alberdi
Iruzkinik ez
1018 bisita

Carmen Vela Espainiak zientziarako duen estatu-idazkariak artikulu bat idatzi du asteon Nature aldizkarian, Espainiako gobernuak etorkizun hurbileran erabiliko duen estrategiaren berri emanez eta hura defendatuz. Bertan aipatutako ideia nagusia Espainian ikerlari gehiegi daudela eta produkzio zientifikoa kalitate baxuegikoa dela izan da, eta horri buelta emateko ikerlari gutxiago baina ikerlari hobeak behar direla. Laster etorri dira han-hemengo ikerlarien erantzunak, bai Espainiakoak eta baita handik kanpokoak ere.

Ugatza berreskuratu nahian

Ugatza berreskuratu nahian

2012/05/21
Garikoitz Perurena
Iruzkinik ez
4106 bisita

Huescan gatibutzan jaiotako azken ugatza Picos de Europara eraman dute hazi eta bakarrik bizitzeko gai izatea lortzen duenean bertan askatzeko. Picos de Europan birsartutako bigarren ugatza izango da.

 

Izotz-bankisako arrakaletako metano ateraketak

Izotz-bankisako arrakaletako metano ateraketak

Artikoko izotza beharrezkoa ateraketa hauek galarazteko

2012/05/12
Eñaut Izagirre
Iruzkinik ez
5022 bisita

Hauskorra eta aldakorra den Artikoa metano-biltegi handien gunea da, berotegi efektuko gas garrantzitsua dena. Lurra berotzen ari den heinean, metanoa biltegi hauetatik atera eta atmosferara bideratzen da, beroketa globala areagotuz. 

Erregistra zaitez

Erregistra zaitez!

· Parte hartu edukiak hornitzen eta eztabaidatzen 
 
· Igo itzazu argazkiak, bideoak, liburuak, estekak...